Home / Thế Giới Ngày Qua / Bình Luận / Bá quyền Trung Quốc và sự bền vững của chính quyền – Phần 1

Bá quyền Trung Quốc và sự bền vững của chính quyền – Phần 1

Vào những năm đầu thế kỷ XX, người ta nhắc đến Trung Quốc dưới sự cầm quyền của đảng Cộng sản Trung Quốc như một hiện tượng mới, một sự trỗi dậy của một nền văn minh uyên thâm và sâu sắc có 1 không 2 trên thế giới này, dường như đã bị ngủ vùi quá lâu dài. Nhưng vào cuối thập kỷ này, khi nhắc đến Trung Quốc, nhiều người đã đặt câu hỏi: “Đến bao giờ thì nó sụp đổ”. Câu nói này tuyệt đối không phải là nhỏ lẽ và ngẫu nhiên. Mà nó hoàn toàn có những căn cứ hết sức minh xác từ thực tế, và bài học lịch sử đã trải qua, chính trong nền văn mình rực rỡ 5000 năm của Trung Quốc.

Tank man - Thiên An Môn

Bá quyền bạo chính xưa ở Trung Quốc

Nhắc đến Trung Quốc cổ đại, không ai không biết Tần Thủy Hoàng, một vị vua nổi tiếng thống nhất Trung Hoa từ hình thế các liệt quốc phân tranh vào hơn 200 năm TCN. Họ cũng biết đến ông như một bạo chúa, cai trị bằng đe dọa và trừng phạt, khác hẳn những cách trị quốc của tiền nhân, cũng khác xa cách trị quốc của triều đại kế tiếp sau đó là nhà Hán – triều đại đã lấy Nhân Nghĩa Lễ Trí Tín của Nho gia để trị quốc.

Khi Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Hoa, Tể tướng Úy Liêu đã xin từ chức và đi vân du như những cao sĩ ở ẩn đương thời. Ông nói với các học trò của mình rằng: “Nhà Tần tuy đã thống nhất được lục quốc (6 quốc gia bấy giờ đang cát cứ Trung Quốc cùng với nước Tần) nhưng đã hết sinh lực, e rằng không còn tồn tại được bao lâu nữa.” Lời cao luận của Úy Liêu quả là rất sâu sắc, giống như một con ngựa tốt, thúc nó chạy rồi phải cho nó ăn uống nghỉ ngơi, thì sức nó sẽ bền, đi được sẽ xa. Còn nếu thúc nó chạy hoài không cho nó nghỉ, ắt nó sẽ chết giữa đường. Nhà Tần của Tần Thủy Hoàng và bản thân ông cũng như vậy. Năm 221 TCN Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Hoa, năm 210 TCN ông băng hà, chấm dứt cuộc đời ở năm 49 tuổi. Nhà Tần cũng chỉ tồn tại được thêm 3 năm sau là sụp đổ. Tính từ khi Úy Liêu rời đi đến lúc nó thực sự sụp đổ chỉ có 14 năm. Một triều đại đầu tiên thống nhất Trung Quốc rộng lớn, một triều đại được thành lập dựa trên tham vọng nhất thống thiên hạ đến nghìn vạn thế hệ mãi mãi sau này, không ngờ chỉ tồn tại được 14 năm.

Kể từ khi Thương Ưởng dâng ba kế sách cho Tần Hiếu Công của nước Tần khi đó chỉ xếp vào hàng trung bình trong hàng trăm nước phân tranh Trung Quốc trong thời Đông Chu, cách đó 2 thế kỷ về trước; nước Tần bắt đầu tiến theo con đường Bá đạo, vì Tần Hiếu Công nóng lòng gây dựng nước Tần hùng mạnh, nên bỏ qua Đế đạo và Vương đạo của Thương Ưởng. Ngay cả Thương Ưởng cũng nói về Bá đạo của mình: “Đế đạo,Vương đạo thì cốt thuận dân tình mà Bá thuật thì tất phải trái dân tình mới được.”

Không coi trọng giáo dưỡng người dân về đạo đức nên dân không biết nhìn xa mà tham cái lợi trước mắt mà không có sinh kế lâu dài. Không nghĩ cho dân nên dân vất vả, cùng cực. Dùng hình phạt để răn đe khiến dân sợ hãi, dùng trí trá mưu thuật để dẫn dắt người dân khiến dân mắc lừa. Đã  không khuyên dân coi trọng đạo đức, nên đạo đức ngày càng suy đồi, chính quyền lúc đắc thế thì như núi, mà lúc thất thế thì như vực sâu. Bao nhiêu oán hờn của người dân sẽ đổ vào trong vực sâu ấy. Dùng hình phạt để răn đe khiến dân sợ hãi, khi đã quen với cái sợ thì họ cũng sẽ không còn sợ được thêm nữa, dồn dân vào đường cùng thì ắt là nguy hiểm. Dùng mưu mẹo để trị dân là lừa dân. Lừa dân thì ắt dân lừa dối lại, nước không có thành tín thì luật pháp cũng chỉ trở thành trò cười mà cũng thành vô dụng mà thôi. Đó là cái mưu thuật của Bá đạo, lấy sau bù ra trước giống như dùng Doping, lấy trí trá, ngụy biện, chiêu trò thay cho chính đạo. Cái thành thì nhanh mà không chắc, nhưng cái bại là trường cửu lâu dài.

Thương Ưởng

Thương Ưởng vốn là một người tài năng, học rộng biết nhiều. Tuổi trẻ mà đã được nước tướng quốc nước Ngụy thời bấy giờ tiến cử làm tướng quốc thay mình khi mất, nhưng không được Ngụy vương trọng dụng. Ông đã có thể trình bày cho vua Tần 3 đạo Đế, Vương, Bá và hiểu cặn kẽ được việc thi hành, cũng thực hành bá đạo đến đầu đến đũa, chứng tỏ ông hiểu hết cái lợi cái hại của Bá đạo. Phóng lao thì phải theo lao, Thương Ưởng đã đặt hết tâm trí của mình vào thi hành Bá đạo cho vua Tần, thì hậu quả của ông thật là thảm khốc. Cuối đời phải trốn chạy vua Tần mới lên ngôi, dân chúng xua đuối, cuối cùng bị 5 con trâu phanh thây xé xác ngoài chợ Hàm Dương, dân chúng lao vào ăn tươi nuốt sống hết cả thịt da để cho hả nỗi căm hờn khi phải sống trong một đất nước khắc nghiệt từ khi ông ta khuyên vua thi hành Bá đạo.

“Bạo chính còn đáng sợ hơn cả hổ dữ” Câu nói của Khổng Tử hàng nghìn năm qua vẫn có tính thời sự đến tận ngày nay.

Bạo chính bá quyền ngày nay ở Trung Quốc

Một trong những điều đầu tiên để đánh giá sự bạo chính của một chế độ, chính là xem việc họ sử dụng hệ thống cảnh sát và quân đội của quốc gia đó. Ở một quốc gia thông thường, cảnh sát là những người bảo vệ trị an, duy trì pháp luật như những thanh gươm chính nghĩa. Họ sẽ không thuận theo bất cứ lôi kéo dụ hoặc nào để từ bỏ chính nghĩa của họ. Quân đội là lực lượng được rèn luyện để bảo vệ quốc gia đó chống lại các đe dọa từ bên ngoài. Họ có quyền khá độc lập và không chịu ước thúc chi phối từ bất cứ một mưu đồ thâu tóm quyền lực nào, ngoại trừ ước thúc về luân lý đạo đức và hiến pháp và pháp luật quy định giới hạn cung cách hành xử của họ.

Cánh sát Trung Quốc ngày nay không là gì khác ngoài tay sai của chế độ bạo chính. Họ có quyền hành ác và phạm sai lầm, miễn là những sai lầm đó không động chạm đến quyền lợi và sự thống trị của chế độ bạo chính độc tài hủ bại này. Quân đội có quyền hủ hóa và tham nhũng ở bất kể đâu, miễn là nó vẫn trung thành bảo vệ những kẻ độc tài tàn bạo. Quân đội cũng có một chức năng khác, là gây hấn với các nước nhỏ và “chửi rủa, công kích” bằng mồm miệng với các nước lớn hầu đẩy mâu thuẫn nội tại ra bên ngoài. Các bạn có thể tưởng tượng một người có bệnh trong lục phủ ngũ tạng, nhưng không đi chữa trị mà còn nói người khác có bệnh, thì người bệnh kia sẽ gặp nguy hiểm đến mức nào. Đương nhiên là sẽ càng ngày càng trầm trọng. Bệnh tật tích tụ lâu ngày, con bệnh sẽ cào cấu cắn xé chính bản thân trong đau đớn. Việt Nam – người láng giềng nhỏ bé phương Nam thấu hiểu điều này hơn ai hết.

Người ta có thể biện minh cho một quân đội khổng lồ là để bảo vệ quốc gia, và lực lượng cảnh sát cũng như vậy. Việt Nam cũng từng có ví dụ về phương diện này. Nhà Trần được lòng dân, nên quân dân nhà Trần chiến thắng được đội quân xâm lược hùng mạnh nhất thế giới. Nhà Hồ mất lòng dân, nên khi giặc đến người dân trở giáo lại cùng giặc diệt quân nhà vua, quân lính bỏ chạy. Thành nhà Hồ – một kỳ công phòng thủ không thể giúp cho nhà Hồ tránh khỏi diệt vong trong sự xuất hiện ngắn ngủi của mình. Từ xưa đến nay, trị quốc dựa vào nha lại lính lệ, giữ nước chỉ dựa vào thành cao hào sâu là những phương cách chỉ có ở những kẻ tham bạo và ngu ngốc nhất. Không may, chúng ta được chứng kiến nó ở một cấp độ một cường quốc toàn cầu.

(Còn tiếp….)

Vô Bích

About Vô Bích