Thiên 5: Tướng khí

Phiên âm

Tướng chi khí, kì dụng đại tiểu bất đồng. Nhược nãi sát kì gian, tư kì họa, vi chúng sở phục, thư thập phu chi tướng. Túc hưng dạ mị, ngôn từ mật sát, thử bách phu chi tướng. Trực nhi hữu hư, dụng nhi năng đấu, thử thiên phu chi tướng. Ngoại mạo hoàn hoàn, trung tình liệt liệt, tri nhân cần lao, mê nhân cơ hàn, thử vạn phu chi tướng. Tiến hiền tiến năng, nhật thận nhất nhật, thành tín khoan đại, nhàn vu lí loạn, thử thập vạn nhân chi tướng. Nhân ái kháp vu hạ, tín nghĩa phục lân quốc, thượng tri thiên văn, trung sát nhân sự, hạ thức địa lí, tứ hải chi nội, thị như gia thất, thử thiên hạ chi tướng.

Dịch nghĩa

Khí chất và khí độ của tướng lĩnh có những điểm bất đồng, thì cách làm và bản lĩnh của họ cũng rất khác nhau. Nếu phát hiện ra họ là người gian trá, xem xét đến những moios hiểm họa tiềm ẩn, mới có thể làm cho thuộc hạ tín phục. Tướng lĩnh như vậy là tướng của mười người. Chăm chỉ sớm tối, suốt ngày lo lắng dốc sức cho việc công, lời nói việc làm cẩn thận, lắng nghe lời nói của thuộc hạ, như vậy có thể làm tướng của trăm người. Đối đãi thẳng thắn, lại nhìn xa trông rộng, dũng cảm thiện chiến thì có thểm làm tướng của nghìn người. Vẻ ngoài nghiêm nghị đường hoàng, nhưng nội tâm tràn đầy nhân ái, tính cách quang minh lỗi lạc, hiểu được sự vất vả chăm chỉ và cố gắng của người khác lại quan tâm đến cuộc sống của người khác, có thể làm tướng của vạn người. Tiến cử người hiền, yêu cầu nghiêm khắc với bản thân, không ngừng trau dồi sự nghiệp, đối nhân xử thế trung thực, thủ tín , khoan dung độ lượng, trong thời loạn vẫn xử lý bình ổn, thì có thể thống lĩnh mười vạn người. Người dùng lòng nhân nghĩa đối đãi mọi người, lại thủ tín và làm cho các nước lân cận nể phục, tinh thông thiên văn, giỏi xử lý các quan hệ giao tiếp, thông hiểu địa lý, tấm lòng rộng rãi, khéo vạch kế hoạch cho quốc gia như lo việc nhà, như vậy có thể làm tướng soái của thiên hạ.

Thiên 6: Tướng tệ

Phiên âm

Phù vi tướng chi đạo, hữu bát tệ yên. Nhất viết tham nhi vô yếm, nhị viết đố hiền tật năng, tam viết tín sàm háo nịnh, tứ viết liệu bị bỉ bất tự liệu, ngũ viết do dự bất tự quyết, lục viết hoang dâm vu tửu sắc, thất viết gian trá nhi tự khiếp, bát viết giảo ngôn nhi bất dĩ lễ.

Dịch nghĩa

Đạo tướng soái có tám tệ nạn. Một, tham lam vô đáy với nhu cầu vật chất. Hai, đố kị với người hiền năng. Ba, tin lời sàm ngôn, thích những lời xu nịnh. Bốn, khéo biết sức địch nhưng không biết lượng sức mình. Năm, gặp việc thì do dự không quyết đoán. Sáu, đam mê tửu sắc không tỉnh ngộ. Bảy, tính cách giả dối gian trá nhút nhát. Tám, kiêu ngạo làm việc không quy tắc

Thiên 7: Tướng chí

Không lập chí thì công việc không thành

Lời bàn

Chúng sinh thiên hạ sở dĩ vẫn làm chúng sinh là vì họ không có chí lớn. Chí lớn bao trùm thiên hạ thì có thể có được thiên hạ, chí hướng bao trùm thiên hạ có thể che chở cả thiên hạ, học vấn bao trùm thiên hạ có thể dẫn dắt thiên hạ. Đạo đức bao trùm thiên hạ có thể cảm hóa cả thiên hạ.

Phiên âm

Binh giả xung khí, tướng giả nguy nhiệm, thị dĩ khí can tắc khuyết, nhiệm trọng tắc nguy. Cố thiện tướng dã, bất thị cường, bất cô thế, sủng chi nhi bất hỷ, nhục chi nhi bất cụ, kiến lợi bất tham, kiến mỹ bất dâm, dĩ thân tuẫn quốc, nhất ý nhi dĩ

Dịch nghĩa

Việc binh là vũ khí của quốc gia, tướng lĩnh gánh vác trọng trách lớn nhất, vì vậy nói rằng vũ khí quá cứng thì dễ làm tổn thương, trách nhiệm tướng lĩnh càng lớn thì càng nguy hiểm. Vì vậy tướng lĩnh giỏi phải không ngừng làm cho quân đội lớn mạnh, không được đắc ý khi quân vương sủng ái, khi bị người khác nhục mạ cũng không sợ sệt, thấy lợi không tham, thấy đẹp không nảy sinh lòng dâm tà, một lòng vì nước, ý chí kiên định.

Tác giả: Gia Cát Lượng