Cuộc chiến dưới chân các Kim tự tháp hùng vĩ đã đứng sừng sững theo suốt chiều dài lịch sử văn minh của Ai Cập huyền bị kết thúc trong vỏn vẹn một giờ đồng hồ. Kỵ binh Mamluk khét tiếng hiếu chiến, dũng mãnh và tàn bạo thiệt hại khoảng 5000 người trong số hơn 20.000 quân mang tới. Quân viễn chinh Pháp dưới quyền chỉ huy của Napoleon Bonaparte thiệt hại 29 người. Napoleon Bonaparte đồng thời ghi dấu trên đất Ai Cập một mốc son trong binh nghiệp của mình, đồng thời là dấu chân của sự thống trị của người Pháp trên quê hương của các Pha Ra Ông huyền thoại.

Trận Kim Tự Tháp tại Alexandria – Ai Cập năm 1898

Năm 1798, Napoleon Bonaparte dẫn đầu một đội quân 25.000 người của Đế quốc Pháp tiến đến trung tâm Ai Cập hầu xâm chiếm vùng đất này, khống chế nó để làm suy yếu quân Anh – đối thủ truyền đời của Pháp và là một đế chế có Hải quân hùng mạnh bậc nhất thế giới mà người Pháp không thể so sánh được. Nếu khống chế được Ai Cập, cánh cửa mở ra con đường trên bộ tiến sang Trung Đông sẽ được mở toang, và người Anh chỉ có thể có một đường duy nhất thông thương với Ấn Độ là vượt qua Mũi Hảo Vọng phía nam châu Phi xa xôi và trắc trở.

Điều đó thật điên rồ“. Nhiều người ở Paris đã thốt ra điều này, vì theo tính toán thời bấy giờ, không thể có một đội quân nào đủ sức để chinh phục Ai Cập và phương Đông. Khí hậu sa mạc của vùng Ai Cập phía Bắc châu Phi là một cái gì đó đáng sợ với một đội quân viễn chinh châu Âu trong khi phương tiện chuyên chở nhu yếu phẩm và vũ khí đạn dược.

Tướng Bonaparte cùng đoàn quân của ông đã phải né tránh cuộc truy đuổi của Hải quân Hoàng gia và cập cảng ngày 1-7 ở Alexandria. Ông đánh trận Shubra Khit chống lại Mamluk, giới quân sự thống trị Ai Cập bấy giờ. Điều này giúp những người Pháp thực hành chiến thuật phòng thủ cho trận Kim Tự Tháp diễn ra ngày 21-7, cách các kim tự tháp 24 km. Lực lượng của Bonaparte vào khoảng 25000 người, xấp xỉ bằng quân số kỵ binh Mamluk,.

Điều kiện của chiến tranh

Một trong những lý do khiến nhiều người ở Paris lúc ấy không ủng hộ suy nghĩ của Napoleon về một cuộc viễn chinh chính là cách đánh trận truyền thống của phương Tây ảnh hưởng từ thời Đế quốc La Mã và Hy Lạp cổ chưa được cải tiến: Đội hình Phalanx – hay Phương trận.

Đội hình này có ưu điểm là các binh sĩ được phân phối sức đồng đều, khi hợp thành khối vuông người đánh trước mệt có thể ra sau nghỉ ngơi. Khi các đội quân không được tổ chức tốt đương đầu với đội hình vững chắc này, thông thường chuốc lấy thất bại. Người phương Tây cải tiến nó cho chiến đấu bằng súng đạn, bằng cách dàn hàng theo từng lớp để khai hỏa vào đối phương. Súng đạn thời ấy chỉ bắn được 1 viên, sau đó lại phải nạp lại cả đạn và thuốc phóng, rất mất thời gian.

Kỵ binh Mamluk – những kẻ thống trị bấy giờ ở Cairo có nguồn gốc Trung Đông sẽ không chờ đợi binh sĩ của Napoleon nạp đạn rồi mới tấn công. Khoảng cách 200 thước – tầm sát thương của súng đạn thời ấy chỉ bằng tầm ngựa chạy trong giây lát. Nó buộc Napoleon phải nghĩ ra một chiến lược hiệu quả nếu không muốn bị bắt và cầm tù cùng quân đội bởi những chiến binh Mamluk hung bạo.

Chiến thuật của Napoleon

Vị tướng trẻ lừng lẫy của Pháp chia quân làm 5 đội, hình thành 5 khối vuông trên bình diện chiến trường rộng đối diện với kỵ binh Mamluk. Tất cả nhu yếu phẩm đạn dược được để an toàn trong 5 khối vuông này. Súng ống sẵn sàng lên đạn, và quân dàn trận thành từng lớp.

Những khối vuông

Chiến thuật này giúp cho quân đội của Napoleon không phải canh cánh lo lắng cho lượng quân nhu quân dụng khổng lồ mà họ phải mang theo khi hành quân liên lục địa từ Pháp, băng qua Địa Trung Hải rồi tiến sâu vào Ai Cập.

Hơn nữa, nó tăng thêm số lượng binh sĩ có thể khai hỏa trong từng lượt khi đối diện quân địch. Với ưu điểm tốc độ của kỵ binh, nếu để quân Mamluk áp sát một đội hình hợp nhất thì thất bại là đương nhiên với đội quân Pháp. Nhưng khi chia làm 5 khối, quân đội của Napoleon có thể làm đối phương phân tán sức mạnh, rối trí và bất ngờ vì tiếng súng liên hồi vang lên bốn mặt sẽ làm họ khiếp đảm và bối rối. Kỵ binh Mamluk có thể đã quen với tiếng chém giết reo hò, nhưng những tiếng nổ đì đùng lúc xa lúc gần không phải là điều họ có thể làm quen trong phút chốc.

Nhất là quân đội của Napoleon có những khẩu đại bác lợi hại, Nó chính là thứ vũ khí tinh thần đáng sợ nhất mà các đội quân tinh nhuệ nhất trên thế giới có lúc bấy giờ.

Lợi và hại

Napoleon đã thông minh khi chỉ chia quân đội của mình thành 5 khối vuông. Việc chia đội như thế này sẽ gặp phải rủi ro nếu như nó quá dàn trải và sức chiến đấu của mỗi đội không đảm bảo. Nó cũng phụ thuộc vào chu kỳ khai hỏa của các đại bác và súng ống, có đủ quân số và người để nã những loạt đạn tiêu diệt và cản bước đối phương không.

Hơn nữa, kỵ binh Mamluk quá kiêu dũng đến nỗi họ thành kiêu ngạo, và họ phải trả giá. Đội hình của Napoleon sẽ khiến cho đội quân mất đi phần lớn tác dụng nếu Mamluk biết che chắn tốt hơn cho kỵ binh và vu hồi từ bên cánh vào trung tâm thay vì trực diện đối đầu và lao thẳng vào lõng quân Pháp đã chờ sẵn. Và sự kiêu ngạo khinh địch đã khiến cho Mamluk không đánh tiêu hao sinh lực quân Pháp trên suốt tuyến đường hành quân gàn 4 tuần lễ ngay trên đất của mình, cũng lại để quân Pháp chủ động lập trận và dàn quân, chủ động rơi vào trận thế được mai phục sẵn.

Thế nên sau này, cái tên Mamluk thông thường không gợi lên một ý tưởng nào ngoại trừ sự thất bại bởi lòng kiêu ngạo, lại làm nổi bật lên Napoleon Bonaparte kiêu hùng

Vô Bích