Chiến hạm Hải quân Nga

Cần phải nói rằng, trong 2 siêu cường quá khứ của thế giới là Hòa Kỳ và Liên Xô, Liên Xô chưa bao giờ có ưu thế về hải quân, đặc biệt là các hạm đội tàu sân bay khi so với Hoa Kỳ. Điều này một phần chủ yếu đến từ việc hạm đội của Liên Xô phát triển sau Hoa Kỳ rất nhiều, ít nhất là tận sau thế chiến II, trong khi các hạm đội Hoa Kỳ trong thế chiến II tung hoành khắp từ Đại Tây Dương đến Thái Bình Dương.

Trong suốt Thế chiến II, hải quân Hoa Kỳ đã phải chạm trán với hạm đội của 2 cường quốc Hải quân bấy giờ của thế giới là Đức ở Đại Tây Dương và Nhật Bản ở Thái Bình Dương, nơi diễn ra những trận hải chiến khốc liệt nhất trong lịch sử nhân loại, cùng với tổn thất cho cả 2 phía, thì không ngoa khi nói rằng, kinh nghiệm trong tác chiến trên biển thời hiện đại và cũng là cơ điểm để phát triển kỹ thuật đóng các chiến hạm với Mỹ là số 1 sau cuộc chiến tranh tàn khốc đó.

Trước cuộc chiến, Hoa Kỳ đã sở hữu nhiều tàu sân bay, thì Liên Xô vẫn còn dang dở với đề án 23 – chế tạo tàu tuần dương thiết giáp mang tên Stalin, và sau đó phải dẹp bỏ dự án này để tập trung chống lại người Đức. Đến tận thập niên 80 của thế kỷ trước, chính xác là năm 1985, Liên Xô mới khởi đóng chiếc hàng không mẫu hạm đầu tiên của mình, mà đôi khi họ gọi nó là tàu tuần dương mang máy bay, vì nó còn phải nhường chỗ cho các tên lửa đối hạm và đối không khác, trong khi các tàu sân bay của Mỹ có các khu trục hạm và tuần dương hạm bảo vệ đã mang theo những vũ khí này. Bản thân kích cỡ của con tàu cũng nhỏ hơn tàu sân bay của Mỹ rất nhiều: 60.000 tấn so với 100.000 tấn.

Tàu sân bay Kuznestsov

Một điểm đáng chú ý là các tàu chiến của Liên Xô trước đây thường là được kết hợp ý tưởng đa dụng như vậy. Những thiết kế này, về ý tưởng là tiết kiệm chi phí cho ngân sách quốc phòng, mặt khác là tạo ra các vũ khí phi đối xứng có khả năng đe dọa gây thiệt hại với những hạm đội lớn của Mỹ, nhưng mặt hại của nó là phải kết hợp quá nhiều chức năng trong khi các tàu chiến Mỹ thì chuyên nghiệp hơn.

Chính xác thì từ khi chiếc Kuznetsov – chiếc tàu sân bay đầu tiên và duy nhất của Hải quân Nga hiện nay hoàn thành năm 1995, Nga không đưa thêm được bất cứ tàu chiến mặt nước cỡ lớn nào vào biên chế trong đội hình, ngoại trừ việc tân trang lại các chiến hạm cũ lớp Kirov và Slava. Phải nói rằng đây là những tàu tuần dương đích thực, có uy lực tác chiến độc lập tương đối tốt hơn các tàu tuần dương tên lửa lớp Ticonderoga của Mỹ, đặc biệt là chiến hạm lớp Kirov, soái hạm Pyotr Velikiy mang số hiệu 099, trong khi các tàu chiến lớp Ticonderoga của Mỹ có lượng giãn nước tương tối nhỏ hơn, dưới 10.000 tấn, chỉ hơn các tàu khu trục lớp Arleigh Burke khoảng 2000 tấn, thì các tàu tuần dương lớp Kirov lớn hơn rất nhiều, khoảng 28.000 tấn.

Tàu tuần dương Pyotr Velikiy

Tổng cộng Liên Xô đóng được 4 tàu chiến lớp Kirov, nhưng hiện nay Hải quân Nga chỉ đang vận hành 1 chiếc duy nhất là Pyotr Velikiy, các tàu còn lại, trừ chiếc Đô đốc Nakhimov đang tiến hành đại tu và được tuyên bố là đã sắp hoàn thành có thể chạy thử trên biển vào đầu năm 2020, thì 2 tàu còn lại là Đô đốc UshakovĐô đốc Lazarev hiện vẫn đang phải xếp hàng chờ sửa chữa. Có nhiều chuyên gia đã cảnh báo rằng, có thể tình trạng 2 tàu Đô đốc Lazarev và Đô đốc Ushakov đã tệ đến mức không thể tái sử dụng được nữa, vì tình trạng để không đã quá lâu, và các phần như vỏ tàu, thân tàu đã bị hoen rỉ xuống cấp nghiêm trọng. Dù sao, thì việc này thực hư ra sao còn phải chờ quyết định của các kỹ sư Nga, nhưng tiến độ của con tàu Nakhimov chạy thử vào đầu năm tới cũng là một điều chưa thể chắc chắn. Nó đã lỡ hẹn nhiều lần, và với ngân sách quốc phòng Nga gần đây không được dư dả như thời người Nga lên kế hoạch đưa các tàu này trở lại hoạt động, rất khó nói việc đưa chiến hạm hùng mạnh này trở lại đại dương có đúng là sự thật hay là một chiêu tuyên truyền của Hải quân Nga!

Tuần dương hạm Đô đốc Nakhimov xuống cấp neo đậu chờ đại tu

Thực ra việc lỡ hẹn với các kế hoạch đưa các tàu chiến vào phục vụ Hải quân không chỉ xảy ra với việc phục chế các tàu chiến cũ, mà còn xảy ra với cả các tàu chiến mới. Chiến hạm 5.000 tấn lớp Gorshkov được biên chế vào tháng 7 năm 2018 thực ra cũng đã lỡ hẹn nhiều năm liền. Có nhiều lý do cho việc này, nhưng dường như lý do quan trọng nhất là động cơ và chân vịt của tàu. Trong khi người Mỹ đau đầu với các thiết kế hiện đại của lớp Zumwalt, Independencs và Freedom, hay tàu sân bay Ford, người Nga vẫn loay hoay với việc xử lý động cơ của các tàu chiến cỡ 5.000 tấn. Điều này là rất đáng lo ngại cho Hải quân của một nước hàng đầu thế giới.

Việc Liên Xô sụp đổ đã mở ra cánh cửa cho rất nhiều công dân Nga tài năng di cư sang các nước phương Tây, đặc biệt là Hoa Kỳ. Không biết việc Hoa Kỳ đãi ngộ ra sao với họ, nhưng chắc chắn là nước Nga kế thừa vị thế của Liên Xô mất đi một số lượng nhân tài khủng khiếp, mà trong đó rất nhiều là những chuyên gia hàng đầu. Chúng ta có thể hình dung ra sự tổn thất lớn như thế nào. Không nói nước Nga thiếu thốn tiền bạc để phát triển, mà dẫu có đủ ngân sách, họ cũng phải mất rất nhiều công sức để vực dậy nền công nghiệp quốc phòng quan trọng này.

Một nguyên nhân nữa là người Ukraine đã được thừa kế một số cơ sở kỹ thuật liên quan đến động cơ và chân vịt. Từ sau khi sáp nhập Crimea, nhiều người trong giới quan sát đã dự đoán Nga sẽ gặp khó khăn với các động cơ và chân vịt của tàu chiến, và điều đó càng lúc càng hiện rõ, cho đến khi Nga có nền công nghiệp này cho riêng mình. Với những khó khăn hiện tại, thì điều này càng ngày càng ở xa phía tương lại với họ.

Các đồn đoán về lớp tàu sân bay mới được người Nga tung lên mạng Internet nhiều năm qua với những tán tụng về những công nghệ mới, sức mạnh và tính ưu việt của nó. Nhưng nhiều năm nay không thấy chính quyền Nga công bố thêm gì về những tàu sân bay này. Liên Xô đã mất rất nhiều thời gian để có được thiết kế tàu sân bay đầu tiên, nhất là ở giai đoạn người dân bị kiềm chế rất nhiều và họ hoàn toàn có thể dành thêm nguồn lực về dân sinh và phát triển đất nước dành cho quân đội, và họ đã thực sự làm thế, mới có được bản thiết kế và chiếc tàu đầu tiên sau bao năm chầy chật, thì ngay tại thời điểm đó nó đã lạc hậu rất xa so với thiết kế tàu chiến chuẩn mực của Mỹ. Nước Nga hiện nay không có được vị thế như Liên Xô cả bên trong và bên ngoài, thì dù cho có được một bản thiết kế hoàn hảo, Tổng thống Vladimir Putin cũng không cách nào cho triển khai dự án này nổi.

Nhất là ngân sách quốc phòng Nga sau giai đoạn 2011 – 2015 tăng liên tục 20%/năm, lên mức cao nhất 70 tỷ USD, thì nay đã giảm xuống còn 44 tỷ USD. Với vị thế quân sự thứ 2 thế giới, với rất nhiều hạng mục cần đến chi phí, việc người Nga dưới phần còn lại của thời đại Putin sẽ phát triển được thêm các tàu chiến Hải quân mạnh mẽ khác là xác suất rất nhỏ.

Quân Sự Mở Net