Các nhà quan sát máy bay chiến đấu từ lâu đã suy đoán J 20 thiếu pháo. Ảnh chụp những chiếc J-20 kể từ chuyến bay đầu tiên của loại máy bay này vào tháng 1 năm 2011 đã không cho thấy những chỗ phồng hoặc hở để có thể làm chỗ chứa cất giấu một khẩu súng máy trên máy bay. J 20 cũng chưa từng xuất hiện trước công chúng với một giá súng treo bên ngoài thân như trường hợp đặc biệt của F 35B.

Nếu thực sự J 20 không được trang bị súng, đó có thể là một vấn đề với quân đội Trung Quốc. Nhà báo hàng không Andreas Rupprecht đã xác nhận sự vắng mặt của vũ khí này trên tạp chí Combat Aircraft số tháng 1 năm 2019. J 20 dài hơn 20 mét, có 3 khoang vũ khí lớn trong thân với cách bố trí hệt như F 22 Raptor của Mỹ với 2 khoang nhỏ ở bên má hai động cơ và một khoang lớn hơn ở chính giữa bụng máy bay.

Phi đội đầu tiên của loại máy bay này được biên chế năm 2018. Tại triển lãm hàng không Chu Hải vào tháng 11/2018, một cặp máy bay J-20 đã mở khoang chứa vũ khí của họ trước sự chứng kiến ​​của đám đông. Mỗi chiến đấu cơ mang một tên lửa không đối không tầm ngắn PL-10 ở mỗi khoang bên cùng với bốn tên lửa PL-15 tầm xa ở khoang trung tâm. Trong khi PL-10 gần tương đương với tên lửa AIM-9 Sidewinder của Mỹ, PL-15 tương tự như Tên lửa không đối không tầm trung tiên tiến của Mỹ – AIM 120 AMRAAM, thì các khoang vũ khí của máy bay Trung Quốc lại nhỏ hơn của loại F 22.

Vì thế khi mà J 20 chỉ mang được 6 tên lửa, thì F 22 lại mang được 8 tên lửa không đối không, tuy khoang vũ khí của J 20 vẫn lớn hơn của F 35. Mặc dù vậy, F 22 và F 35 vẫn được trang bị thêm pháo để không chiến tầm gần. F-22 có một khẩu pháo 20 mm bên trong phần thân gần cánh, pháo 35 mm của F-35 nằm bên trong thân trên các biến thể A và C, còn biến thể B của Thủy quân lục chiến – loại có thể cất cánh đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng thì chúng được trang bị như một khoang chứa có thể tháo rời ở dưới bụng máy bay.

Khẩu súng máy trang bị trên F 35 không phải là hoàn hảo. Nhiều chiếc F 35 đời đầu không có phần mềm điều khiển súng, và vũ khí này cũng không chính xác như mong đợi. Nhưng ít nhất F-35 có súng. Các máy bay F-35 của Thủy quân lục chiến mang theo các bệ pháo của họ trong chuyến xuất kích chiến đấu đầu tiên của loại này trong biên chế Hoa Kỳ, qua Afghanistan vào tháng 9 năm 2018. Quân đội Hoa Kỳ có kinh nghiệm khó quên trong việc có trang bị súng máy hay không cho các máy bay của họ. Khi tên lửa không đối không trở nên phổ biến trong những năm 1950 và 1960, các nhà thiết kế máy bay chiến đấu của Mỹ đã loại bỏ súng trên nhiều loại máy bay chiến đấu lúc đó, vì cho rằng tất cả các trận không chiến sẽ diễn ra ở khoảng cách xa, và trang bị súng máy sẽ không còn cần thiết.

Trong chiến tranh Việt Nam, các phi đội F 4 đời đầu và các phi đội máy bay chiến đấu khác nhanh chóng cảm thấy hối tiếc về lựa chọn thiết kế này. Những pha cận chiến, hỗn loạn trên vùng trời đông đúc thiên về kiểu đấu súng truyền thống. “Đó là sai lầm lớn nhất của F-4”, John Chesire, người đã thực hiện 197 nhiệm vụ chiến đấu trong hai nhiệm kỳ chiến đấu ở Việt Nam, nói với Air & Space. “Đạn rẻ và sẽ bay chính xác theo hướng nòng súng nhắm đến. Tôi cần súng và tôi đã phải ước là mình có một khẩu súng khi đó” Quân đội Mỹ đã thêm một khẩu súng vào mẫu E tối tân của F-4, cũng như tất cả các loại máy bay chiến đấu tiếp theo của Mỹ.

Thiếu tá Không quân Hoa Kỳ Stuart Nichols giải thích trong một bài báo năm 1998 cho Trường Cao đẳng Tham mưu và Chỉ huy Không quân: “Những hạn chế về khí động học vốn có trong việc sử dụng tên lửa ở tầm bắn tối thiểu khiến hệ thống vũ khí của súng trở nên quan trọng đối với chiến trường, ngay kể cả với tương lai gần.” Nichols nói thêm: “Súng là một hệ thống vũ khí đơn giản để sử dụng và bảo trì. Nó không thể bị suy giảm bởi các biện pháp đối phó điện tử của đối phương hoặc mồi nhử hồng ngoại, những thứ sẽ làm giảm đáng kể hiệu quả của tên lửa”. Một lợi ích đáng kể khác của việc sử dụng súng là nó không phụ thuộc vào radar của máy bay. Tên lửa phải cần sự trợ giúp từ radar, vì thế cũng có thể bị đối phó bằng các biện pháp tác chiến điện tử và gây nhiễu.

Ngày nay, hầu hết các máy bay chiến đấu trên thế giới đều có súng. J-20 là một ngoại lệ. Và không quân Trung Quốc cuối cùng liệu có thể học được bài học mà Không quân Hoa Kỳ đã học được ở Việt Nam. Từ bỏ súng là một canh bạc rủi ro.

Từ David Axe – The National Interest