Home / Binh Pháp / Võ Kinh Thất Thư / Tôn Tử Binh Pháp / Tôn Tử Binh Pháp – Thiên Thứ Ba: Mưu Công

Tôn Tử Binh Pháp – Thiên Thứ Ba: Mưu Công

Giới Thiệu
Tôn Tử Binh Pháp là tác phẩm trứ danh về binh pháp từ xưa đến nay, tương truyền của Tôn Vũ viết ra, sau khi ông chết thì bạn của ông là Quỷ Cốc Tử, một người tu Đạo truyền lại cho cháu nội ông là Tôn Tẫn. Cả nhị vị Tôn Tử này đều đưa nó lên đến đỉnh cao của binh học, dù cho họ đều xuất hiện trong một thời gian rất ngắn trong dòng lịch sử.

Chúng tôi xin tạm trích phần dịch nguyên văn, phần sau này sẽ bàn rộng thêm cho sáng ý của cổ nhân, để chúng ta cùng học tập, nghiên cứu.

Tôn Tử nói:
Phàm phép dụng binh, làm cho cả nước địch khuất phục trọn vẹn là thượng sách, đánh họ là kém hơn. Làm cho toàn quân địch chịu khuất phục là thượng sách, đánh họ là kém hơn. Làm nguyên lữ quân địch khuất phục là thượng sách, đánh họ là kém hơn. Làm nguyên một tốt địch khuất phục là thượng sách, đánh họ là kém hơn. làm nguyên một ngũ địch khuất phục là thượng sách, đánh họ là kém hơn. Thế nên bách chiến bách thắng cũng chưa phải cách sáng suốt trong sự sáng suốt. Không cần đánh mà làm kẻ địch khuất phục mới gọi là sáng suốt nhất trong sự sáng suốt. Cho nên thượng sách trong việc dùng binh là lấy mưu lược để thắng địch, kế đó là thắng địch bằng giao thiệp gần xa, kế nữa là dùng binh thắng địch, hạ sách là tấn công thành trì. Đánh thành là biện pháp bất đắc dĩ, chế tạo chiến xa, vũ khí phải mất ba tháng mới hoàn thành, chuẩn bị binh mã lại mất  ba tháng nữa. Tướng sốt ruột xua quân đánh thành, thương vong ba phần mất một, nếu mà vẫn chưa hạ được, thì đó chính là tai họa. Cho nên người giỏi dụng binh, khuất phục địch mà không phải giao chiến, đoạt thành mà không cần tấn công, phá quốc mà không cần đánh lâu, nhất định phải dùng mưu lược toàn thắng mà thủ thắng trong thiên hạ, quân không mỏi mệt mà vẫn giành được thắng lợi hoàn toàn.

Phép dụng binh, gấp mười lần địch thì bao vây, gấp năm lần địch thì tấn công, gấp đôi chì chia ra mà đánh, bằng địch thì phải đánh khéo, kém địch thì rút, tránh giao tranh với địch. Binh yếu mà đánh thẳng tất bị bắt làm tù binh. Tướng soái là trợ thủ của quốc gia, trợ thủ tốt thì nước cường thịnh, kém thì nước suy yếu. Vua có thể gây bất lợi cho việc quân trong ba trường hợp: không biết quân không thể tiến mà bắt tiến, không biết quân không thể thoái mà bắt thoái, đó là trói buộc quân đội. không biết việc quân mà can dự vào khiến tướng sĩ hoang mang khó hiểu. không biết mưu kế dụng binh mà can dự vào khiến tướng sĩ băn khoăn nghi ngờ. Quân hoang mang nghi ngờ thì các nước chư hầu thừa cơ tấn công. Đó là tự làm rối mình khiến địch thắng. Cho nên có năm điều có thể thắng: Biết có khả năng đánh hay không có khả năng đánh, có thể thắng, biết dựa vào binh lực nhiều ít mà đánh, có thể thắng, quân tướng đồng lòng có thể thắng, lấy quân có chuẩn bị đánh quân không chuẩn bị có thể thắng, tướng giỏi mà vua không can thiệp vào có thể thắng. Đây là 5 điều có thể đoán trước được thắng lợi.

Cho nên có thể nói: Biết địch biết ta, trăm trận không bại, biết ta mà không biết địch trận thắng trận bại, không biết địch không biết ta, trận nào cũng bại. 

Phần Phiên âm
Tôn Tử viết:

 Phàm dụng binh chi pháp, toàn quốc vi thượng, phá quốc thứ chi; toàn quân vi thượng, phá quân thứ chi; toàn lữ vi thượng, phá lữ thứ chi; toàn tốt vi thượng, phá tốt thứ chi; toàn ngũ vi thượng, phá ngũ thứ chi. Thị cố bách chiến bách thắng, phi thiện chi thiện giả dã; bất chiến nhi khuất nhân chi binh, thiện chi thiện giả dã.

Cố thượng binh phạt mưu, kì thứ phạt giao, kì thứ phạt binh, kì hạ công thành. Công thành chi pháp, vi bất đắc dĩ. Tu lỗ phần uân, cụ khí giới, tam nguyệt nhi hậu thành. Cự nhân, hựu tam nguyệt nhi hậu dĩ. Tướng bất thắng kì phẫn, nhi nghị phụ chi, sát sĩ tam phân chi nhất, nhi thành bất bạt giả, thử công chi tai dã. Cố thiện dụng binh giả, khuất nhân chi binh nhi phi chiến dã. Bạt nhân chi thành nhi phi công dã, huỷ nhân chi quốc nhi phi cửu dã, tất dĩ toàn tranh vu thiên hạ, cố binh bất đốn, nhi lợi khả toàn, thử mưu công chi pháp dã.

Cố dụng binh chi pháp, thập tắc vi chi, ngũ tắc công chi, bội tắc phân chi, địch tắc năng chiến chi, thiểu tắc năng đào chi, bất nhược tắc năng tị chi. Cố tiểu địch chi kiên, đại địch chi cầm dã.

Phu tướng giả, quốc chi phụ dã, phụ chu tắc quốc tất cường, phụ khích tắc quốc tất nhược. Cố quân chi sở dĩ hoạn vu quân giả tam: Bất tri quân chi bất khả dĩ tiến nhi vị chi tiến, bất tri quân chi bất khả dĩ thoái nhi vị chi thoái, thị vi mi quân; bất tri tam quân chi sự, nhi đồng tam quân chi chính giả, tắc quân sĩ hoặc hĩ; bất tri tam quân chi quyền, nhi đồng tam quân chi nhậm, tắc quân sĩ nghi hĩ. Tam quân kí hoặc thả nghi, tắc chư hầu chi nạn chí hĩ, thị vị loạn quân dẫn thắng.

Cố tri thắng hữu ngũ: tri khả dĩ chiến dữ bất khả dĩ chiến giả thắng, thức chúng quả chi dụng giả thắng, thượng hạ đồng dục giả thắng, dĩ ngu đãi bất ngu giả thắng, tướng năng nhi quân bất ngự giả thắng. Thử ngũ giả, tri thắng chi đạo dã.

About Vô Bích