Úy Liêu còn gọi là Uất Liễu Tử, Úy Liêu Tử tên Liêu, người Đại Lương nước Ngụy thời Chiến Quốc, nhà lý luận quân sự trứ danh của Trung Quốc cổ đại. Năm 237 TCN sang nước Tần du thuyết, được Tần vương tin dùng phong làm Quốc úy, vì vậy mà gọi là Úy Liêu, ông được xem là người có công rất lớn trong việc phò tá Tần Thủy Hoàng diệt sáu nước thống nhất thiên hạ.

Trước tác của ông gồm có bộ Úy Liêu Tử, được liệt vào hàng binh thư nổi tiếng thời cổ đại, cùng với Lục Thao, Tam lược, Ngô Tử, Tôn Tử, Tư Mã pháp và Đường Thái Tông Lý Vệ công vấn đối hợp thành bộ sách hoàn chỉnh vào đầu thời Tống gọi là Vũ kinh thất thư.

Tương truyền Úy Liêu rất giỏi thuật xem tướng, tới khi diện kiến Tần vương, ông đã có lời nhận xét như sau: “Tướng mạo của Tần vương mũi to, ngực ưỡn về phía trước, tiếng nói hay gầm thét thì là người hà khắc, ít khi ban ơn cho ai. Khi có việc cần thì chịu nhún nhường, lúc xong việc thì sẽ khinh bỏ. Bây giờ còn trong lúc mưu đồ nên còn chịu khuất với ta, mai sau đắc chí thì thiên hạ đều bị giết hết, chẳng phải chỉ có mình ta.”Về sau nước Tần thống nhất thiên hạ rồi, Úy Liêu cảm thấy Tần Thủy Hoàng tự kiêu thì cho rằng nguyên khí của Tần cũng có dấu hiệu suy dần, nếu để lâu tất có ngày mang họa nên vội dẫn gia quyến trốn tới một nơi nào đó mai danh ẩn tích, khiến quần thần lầm tưởng là do Tần vương không chịu phong đất nên Úy Liêu mới giận mà bỏ đi.

Theo wikipedia

Thiên 22 – BINH LỆNH THƯỢNG

Việc binh là việc hệ trọng. Tranh giành là trái với đạo đức. Sự việc đều có gốc, cho nên bậc đế vương diệt bạo loạn và lây nhân nghĩa làm gốc. Các nước đánh nhau phải tạo nên uy thế để mà chống lại nhau, tranh giành nhau mà không bỏ bễ việc binh. Việc binh phải xây đựng bằng võ và huấn luyện bằng văn, võ ỏ bên ngoài văn ở bên trong. Xin chú ý hai điều này thì sẽ chiến thắng. Nhờ văn mà thấy rõ lợi hại và phân biệt được an nguy. Nhờ võ mà thắng được địch hùng mạnh và đủ sức công và thủ.

Đoàn kết thì thắng, chia rẽ thì bại. Bày trận cẩn mật thì chắc thắng, đội ngũ thưa ra thì thành công.  Binh sĩ sợ tướng suý hơn sợ địch thì thắng, binh sĩ sợ địch hơn sợ tướng suý thì bại. Sở dĩ biết được thắng bại là so sánh giữa tướng ta với tướng địch xem ai hơn ai kém.

Bày binh bố trận đều có quy luật nhất định. Khoảng cách của hàng ngũ cũng có quy tắc nhất định. Trước sau phải có khoảng cách thích nghi. Trước sau không có trật tự thì thất bại. Nếu ở đằng trước loạn thì ở đằng sau chém. Bày trận đều hướng về phía địch. Có chia ra nội hướng và ngoại hướng. Có trận đứng và trận ngồi. Nội hướng là lo giữ ở giữa, ngoại hướng là phòng bị ở ngoài. Trận đứng là tiến, trận ngồi là dừng; trận đứng và trận ngồi thay nhau mà tiến hoặc dừng.

Tướng soái thì ở giữa, bày trận ngồi thì binh sĩ sử dụng kiếm và rìu, bày trận đứng thì binh sĩ sử dụng kích và nỏ. Tướng soái luôn luôn ở giữa để chỉ huy dễ dàng. Dùng chính binh giao chiến với địch trước rồi sau mới đánh úp, đó là nghệ thuật thắng địch chắc chắn. Người có công thì được thưởng. Kẻ phạm lệnh thì bị chém. Sự mất còn sống chết đều ở trong tay tướng soái, dù thiên hạ có quân lính thiện chiến cũng không thể chổng đỡ nổi. Chưa giáp chiến mà ở đằng trước hò hét gọi là hư, ở đằng sau hò hét gọi là thực, không hò hét gọi là bí mật. Hư thực tức là bản chất của việc binh.

Thiên 23 – BINH LỆNH HẠ

Khi các đội quân tiền tiêu của các huyện ỏ biên giới và quân các nước chư hầu đóng cách nhau năm ba dặm chuẩn bị chiến đấu, thì tất cả đều cấm đi lại để giữ an ninh cho bên trong. Binh lính phải đi tuần ở bên ngoài. Tướng giao cho họ, cờ, trống, binh giáp. Ngày xuất hành, kẻ nào đến sau tướng thì bị tội, vi phạm lệnh tuần thú. Là lính đồn thứ được một năm, khi đội quân khác chưa kịp đến thay thế mà đã mất đồn, thì bị kết tội vong quân, cha mẹ vợ con nếu có liên quan thì bị đồng tội, nếu không có liên quan thì tha.

Binh si nào về đồn trễ hơn tướng một ngày thì cha mẹ vợ con đều bị đồng tội. Binh sĩ trốn về nhà một ngày mà cha mẹ vợ con không tố giác thì bị đồng tội. Tướng đánh giặc luôn luôn thua trận, hoặc bỏ binh sĩ chạy trốn thì bị giết. Quan lại của đội quân trước chạy trốn mà quan lại của đội quân sau giết được quan đội quân trước, giữ được binh lính của họ thì đước thưởng. Quân đội nào không có công thì bắt đi đồn thú ba năm.

Khi ba quân đại chiến, nếu đại tướng đã chết mà các quan còn lại nắm trong tay trên năm trăm binh lính mà không liều chết với giặc thì bị giết, tất cả binh cận vệ đều bị giết. Tất cả những người còn lại nếu kẻ nào trước kia đã lập được chiến công thì hạ xuống một cấp, kẻ nào trước kia không có công thì đi đồn thú ba năm. Khi đánh giặc nếu người trong ngũ bị tử trận mà đồng đội lấy được xác mang về thì tha tội.

Sự quan trọng của việc dùng binh là cái “danh” và “thực” của một nước. Ngày nay cái “danh” thì ở quan mả cái “thực” thì ở nhà. Quan không có “thực”, nhà không có “danh” thì  tập hợp binh sĩ thành quân đội chỉ có cái hư không. Bên ngoài không đủ để chống địch. Bên trong không đủ để giữ nước. Cho nên quân đội không đủ cung cấp, tướng suý mất uy quyền.Theo ý của hạ thần thì khi binh sĩ đào ngũ về nhà, đồng đội đều bị phạt.

Tích trữ lương thực để làm cho đầy đủ cái đanh và để cho quân đội có cái thực. Trong nước mà trống rỗng, thì đời sống của dân bị nghèo khổ. Đó là nguyên nhân khiên cho binh sĩ khi đánh giặc thì bỏ chạy. Nay ta áp dụng biện pháp ngăn chặn binh sĩ đào ngũ khiến cho hàng ngũ không tan rã. Đó điều thắng thứ nhất. Hàng ngũ liên kết nhau, đến khi đánh giặc thì binh sĩ hỗ trợ nhau. Đó là điều thắng thứ hai. Tướng suý tạo được uy, binh sĩ giữ được kỉ luật, hiệu lệnh rõ ràng tiến thoái đều thuận lợi, đó là điều thắng thứ ba.

Hạ thần nghe nói ngày xưa người giỏi dùng binh có thể giết một nửa binh sĩ, kế đó có thể giết ba phần mười, sau đó có thể giết một phần mười. Nếu giết một nửa binh sĩ thi uy danh áp đảo thiên hạ. Nếu giết ba phần mười thì sức mạnh áp đảo chư hầu. Nếu giết một phần mười thì mệnh lệnh được binh sĩ tuân hành. Cho nên nói: Có một triệu binh sĩ nhưng không tuân theo mệnh lệnh thì không bằng mười ngàn người đánh giặc. Mười ngàn người đánh giặc, không bằng trăm người hăng say đánh giặc. Nếu khen thưởng như mặt trời mặt trăng, uy tín như bốn mùa, pháp chế như bảo kiếm thì không có ai không phục tùng mệnh lệnh vậy.

Phần I, Phần II, Phần III, Phần IV, Phần V, Phần VI, Phần VII, Phần VIII